De Nederlands informatief & consulting center
Print versie. Published on site Rusnet.NL 28 augustus 2003
Originalul: http://www.rusnet.nl/nl/encyclo/d/dictatuur.shtml

Encyclopedie :: D :: Dictatuur van het proletariaat

 A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   R   S   T   U   V   W   Y   Z 

De dictatuur van het proletariaat is volgens Marx de korte periode van overgang van een burgerlijke naar een socialistische maatschappij. De dialectiek, in de zin van het materialisme, ziet in de dictatuur van het proletariaat een antithetische tussenfase. Nadat het kapitalistische uitbuitingssysteem is overwonnen, dat wil zeggen wanneer de verstoorde verhoudingen hersteld zijn, kan het proletariaat een klasseloze communistische maatschappij opbouwen. "Tussen de kapitalistische en de communistische maatschappij ligt de periode van revolutionaire omwenteling. Dit is een politieke overgangsperiode waarin de staatsvorm niets anders kan z'n dan die van een revolutionaire dictatuur van het proletariaat' (Marx-Engels, Werken, deel 19, pag. 28).

Hoe men aan deze werkelijke socialistische staat en z'n instituten, zoals een dictatuur van het proletariaat, dacht vorm te geven bluft twijfelachtig. Lenin sprak nog van de "Verenigden der Arbeidersklasse" die de dictatuur als het ware bestuurden, maar de praktijk heeft aangetoond dat in de meeste gevallen de dictatuur van de "verenigden" zich over het proletariaat heeft gevestigd.

Zo noemt men het in het programma van de SED van de 9e Partijdag: "De Politiek van de socialistische eenheidspartij van Duitsland is op de verdere alzudige kracht van arbeiders en boeren als een vorm van dictatuur van het proletariaat gericht die de interesses van het gehele volk behartigt".

Hierin komt naar voren dat de SED het hoofdinstrument is wanneer de dictatuur van het proletariaat wordt geleid op de weg naar het communisme, zonder dat deze weg substantieel en qua tijd nader bepaald is. Zo bleef het probleem van de materialistische dialectiek dat men blijven stilstaan is bij de antithetische positie en tegenover het tendentieus op uitbuiting beruste kapitalisme een "proletarische" dictatuur met door hen zelf benoemde instrumenten hebben gerealiseerd.